Question 1: ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀର ପର୍ଯ୍ୟାୟଗ୍ରୁଡ଼ିକରେ ବାମରୁ ଡାହାଣକୁ ଗଲେ କ’ଣ ହୁଏ ନାହି ? (a) ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକର ଧାତବ ପ୍ରକୃତି କମିଯାଏ। (b) ସଂଯୋଜକ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧ ପାଏ। (c) ପରମାଣୁଗୁଡ଼ିକ ସହଜରେ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ତ୍ୟାଗ କରିପାରନ୍ତି (d) ଅକ୍ଟାଇଡ୍ଗୁଡ଼ିକ ଅଧିକ ଅମ୍ଳୀୟ ହୋଇଥାଏ।

Answer: ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀରେ ବାମରୁ ଡାହାଣକୁ ଗଲେ କ’ଣ ହୁଏ ନାହିଁ ତାହା ବୁଝିବା ପାଇଁ, ଆମେ କେତେକ ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବା।
ଧାତବ ପ୍ରକୃତି ହ୍ରାସ: ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀର ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା ଧାତୁଗୁଡ଼ିକର ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ତ୍ୟାଗ କରିବାର ପ୍ରବୃତ୍ତି ଥାଏ, ଯାହା ସେମାନଙ୍କୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଯୁକ୍ତାତ୍ମକ କରେ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଆମେ ବାମରୁ ଡାହାଣକୁ ଯାଉ, ସେତେବେଳେ ପରମାଣୁଗୁଡ଼ିକର ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ତ୍ୟାଗ କରିବାର ପ୍ରବୃତ୍ତି କମିଯାଏ, ତେଣୁ ଧାତବ ପ୍ରକୃତି ହ୍ରାସ ପାଏ।
ସଂଯୋଜକ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି: ଗୋଟିଏ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ବାମରୁ ଡାହାଣକୁ ଗଲେ, ପରମାଣୁଗୁଡ଼ିକର ବାହ୍ୟ କକ୍ଷରେ ଥିବା ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ିଥାଏ। ଏହା ସେମାନଙ୍କର ରାସାୟନିକ ଗୁଣକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ।
ଅକ୍ସାଇଡ୍‍ଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରକୃତି: ଧାତୁର ଅକ୍ସାଇଡ୍‍ଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣତଃ କ୍ଷାରୀୟ ହୋଇଥିବାବେଳେ ଅଧାତୁର ଅକ୍ସାଇଡ୍‍ଗୁଡ଼ିକ ଅମ୍ଳୀୟ ହୋଇଥାନ୍ତି। ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀରେ ବାମରୁ ଡାହାଣକୁ ଗଲେ ଅକ୍ସାଇଡ୍‍ଗୁଡ଼ିକ ଅଧିକ ଅମ୍ଳୀୟ ହୋଇଥାଏ।

ଏହି ଆଧାରରେ, ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ହେଉଛି: ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀର ପର୍ଯ୍ୟାୟଗୁଡ଼ିକରେ ବାମରୁ ଡାହାଣକୁ ଗଲେ ପରମାଣୁଗୁଡ଼ିକ ସହଜରେ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ତ୍ୟାଗ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, କାରଣ ଧାତବ ପ୍ରକୃତି କମିଯାଏ ଏବଂ ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟ ଚାର୍ଜ ବଢ଼ିବା କାରଣରୁ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍‍ଗୁଡ଼ିକ ଅଧିକ ଆକର୍ଷିତ ହୋଇ ରହିଥାନ୍ତି। ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କର ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ତ୍ୟାଗ କରିବାର ସମ୍ଭାବନା କମିଯାଏ।

Question 2: X ମୌଳିକ, XCI, ସଙ୍କେତ ସହ ଏକ କ୍ଲୋରାଇଜ୍ ସୃଷ୍ଟି କରେ । ତାହା କଠିନ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ଗଳନାଙ୍କର ଏକ ଯୌଗିକ । ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀର କେଉଁ ମୌଳିକ ଗ୍ରୁପରେ X ରହିଥିବାର ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ସମ୍ଭାବନା ଅଛି ? (a) Na (b) Mg (c) Al (d)Si

Answer: X ଏକ ମୌଳିକ ଯାହା କ୍ଲୋରାଇଡ୍ ସୃଷ୍ଟି କରେ (XCl₂) ଏବଂ ଏହା ଏକ କଠିନ ଉଚ୍ଚ ଗଳନାଙ୍କ ଯୌଗିକ ଅଟେ। ଏହି ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, X ମୌଳିକଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀର ଗ୍ରୁପ୍ 2ରେ ରହିବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଧିକ।

ଏହାର କାରଣଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:

1. କ୍ଲୋରାଇଡ୍ ସୂତ୍ର (XCl₂): ଯେଉଁ ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକ ଦୁଇଟି କ୍ଲୋରିନ୍ ପରମାଣୁ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇ XCl₂ ଭଳି ଯୌଗିକ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଯୋଜ୍ୟତା 2 ହୋଇଥାଏ। ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀରେ ଗ୍ରୁପ୍ 2ର ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକର ଯୋଜ୍ୟତା ସାଧାରଣତଃ 2 ହୋଇଥାଏ।

2. ଉଚ୍ଚ ଗଳନାଙ୍କ: ଗ୍ରୁପ୍ 2ର ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକ (ଯଥା ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍, କ୍ୟାଲସିୟମ୍) କ୍ଲୋରାଇଡ୍ ସହିତ ଯୌଗିକ ସୃଷ୍ଟି କଲାବେଳେ ସେଗୁଡ଼ିକର ଗଳନାଙ୍କ ଅଧିକ ହୋଇଥାଏ। ଏହାର କାରଣ ହେଉଛି ଏହି ଯୌଗିକଗୁଡ଼ିକ ଆୟନିକ ହୋଇଥାନ୍ତି ଏବଂ ଆୟନିକ ବନ୍ଧନକୁ ଭାଙ୍ଗିବା ପାଇଁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼ିଥାଏ।

3. କଠିନ ଅବସ୍ଥା: ଗ୍ରୁପ୍ 2ର ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣତଃ କଠିନ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଥାନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଯୌଗିକଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ କଠିନ ହୋଇଥାନ୍ତି।

Question 3: କେଉଁ ମୌଳିକର ଦୁଇଟି କକ୍ଷ ରହିଛି ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକରେ ସଂପୃର୍ଣ୍ଣ ମାତ୍ରାରେ ଇଲେକ୍ତୁନ ଭର୍ତ୍ତି ହୋଇଛି ?

Answer: ଦୁଇଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନ୍ ପୂର୍ଣ୍ଣ କକ୍ଷ ଥିବା ମୌଳିକ ହେଉଛି ନିଅନ୍ (Ne)। ନିଅନର ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ 10 ଅଟେ। ଏହାର ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନ୍ ବିନ୍ୟାସ ହେଉଛି 1s² 2s² 2p⁶ । ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଏହାର ପ୍ରଥମ କକ୍ଷ (K କକ୍ଷ) ରେ 2ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନ୍ ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ କକ୍ଷ (L କକ୍ଷ) ରେ 8ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନ୍ ଅଛି, ଉଭୟ କକ୍ଷ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି।ଜାଣିପାରିବା ଯେ ନିଅନ୍ ହେଉଛି ଏକ ମୌଳିକ ଯାହାର ଦୁଇଟି କକ୍ଷ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି।

Question 4: କେଉଁ ମୌଳିକର ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂରଚନା 2,8,2 ?

Answer: 2, 8, 2 ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂରଚନା ଥିବା ମୌଳିକଟି ହେଉଛି ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍ (Magnesium)। ଏହାର ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ 12 ଅଟେ।

ଏହି ସଂରଚନା କିପରି କାମ କରେ ତାହା ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି:

1. ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ କକ୍ଷ (Electron Shells): ପରମାଣୁର ନିଉକ୍ଲିୟସ୍ ଚାରିପଟେ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଗୁଡ଼ିକ କକ୍ଷରେ ସଜ୍ଜିତ ହୋଇ ରହିଥାନ୍ତି। ପ୍ରଥମ କକ୍ଷରେ ସର୍ବାଧିକ 2ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ରହିପାରିବେ, ଦ୍ୱିତୀୟ କକ୍ଷରେ 8ଟି ଏବଂ ତୃତୀୟ କକ୍ଷରେ 18ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ରହିପାରିବେ।

2. ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମର ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂରଚନା: ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମର 12ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଅଛି। ଏଗୁଡ଼ିକ ତିନୋଟି କକ୍ଷରେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଭାବରେ ବିନ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ ରହିଥାନ୍ତି:
ପ୍ରଥମ କକ୍ଷ (K): 2 ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍
ଦ୍ୱିତୀୟ କକ୍ଷ (L): 8 ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍
ତୃତୀୟ କକ୍ଷ (M): 2 ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍

3. ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀରେ ସ୍ଥାନ (Position in Periodic Table): ଯେହେତୁ ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମର ତିନୋଟି କକ୍ଷ ଅଛି, ଏହା ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀର ତୃତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହାର ବାହ୍ୟତମ କକ୍ଷରେ 2ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଥିବାରୁ, ଏହା ଗ୍ରୁପ୍ 2ରେ ଅବସ୍ଥିତ।

4. ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା (Chemical Reactivity): ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍ ଅନ୍ୟ ପରମାଣୁ ସହିତ ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରିବା ସମୟରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ହରାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍ ଆୟନ୍ (Mg2+) ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ଯାହାକି ଏକ ସ୍ଥାୟୀ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂରଚନା ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାଏ।

5. ବାସ୍ତବ ଜୀବନରେ ପ୍ରୟୋଗ (Real-world applications): ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମର ଅନେକ ପ୍ରୟୋଗ ରହିଛି, ଯେପରିକି:
ଏହା ହାଲୁକା ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହା ବିଭିନ୍ନ ଯାନବାହାନ ଓ ବିମାନର ଉପାଦାନ ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।
ଉଦ୍ଭିଦ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ହେଉଥିବା କ୍ଲୋରୋଫିଲ୍ ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ଏହା ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍ ଅନେକ ଔଷଧ ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଉତ୍ପାଦରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।

Question 5: କେଉଁ ମୌଳିକର ସଂଯୋଜକ କକ୍ଷରେ ଋରୋଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସହିତ ସମୁଦାୟ ତିନୋଟି କକ୍ଷ ରହିଛି ?

Answer: ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଟି ପଚାରୁଛି ଯେ କେଉଁ ମୌଳିକର ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ବିନ୍ୟାସରେ ବାହ୍ୟତମ କକ୍ଷରେ 4ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଥାଏ ଏବଂ ମୋଟ 3ଟି କକ୍ଷ ଥାଏ। ଏହାକୁ ବୁଝିବା ପାଇଁ, ଆମକୁ ପରମାଣୁ କକ୍ଷ ଏବଂ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ବିନ୍ୟାସ ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ପଡିବ।

ପରମାଣୁ କକ୍ଷଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ପରମାଣୁର ନିଉକ୍ଲିଅସ୍ ଚାରିପଟେ ଥିବା ସ୍ଥାନ, ଯେଉଁଠାରେ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ମିଳିବାର ସମ୍ଭାବନା ସର୍ବାଧିକ। ପ୍ରଥମ କକ୍ଷ (K କକ୍ଷ) ନିଉକ୍ଲିଅସ୍ ନିକଟତମ ଏବଂ ଏଥିରେ ସର୍ବାଧିକ 2ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ରହିପାରିବେ। ଦ୍ୱିତୀୟ କକ୍ଷ (L କକ୍ଷ)ରେ ସର୍ବାଧିକ 8ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ରହିପାରିବେ, ଏବଂ ତୃତୀୟ କକ୍ଷ (M କକ୍ଷ)ରେ ସର୍ବାଧିକ 18ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ରହିପାରିବେ।

ଯେଉଁ ମୌଳିକର 3ଟି କକ୍ଷ ଅଛି, ସେଥିରେ ପ୍ରଥମ ଦୁଇଟି କକ୍ଷ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପୂରଣ ହୋଇଥିବ, ଅର୍ଥାତ୍ K କକ୍ଷରେ 2ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଏବଂ L କକ୍ଷରେ 8ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ରହିବେ। ତୃତୀୟ କକ୍ଷରେ 4ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଥିବା ଆବଶ୍ୟକ। ତେଣୁ, ସେହି ମୌଳିକର ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ବିନ୍ୟାସ ହେବ 2, 8, 4। ଏହି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ବିନ୍ୟାସ ସିଲିକନ୍ (Si)ର ଅଟେ। ସିଲିକନ୍ର ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ 14, ଯାହା ସୂଚିତ କରେ ଯେ ଏଥିରେ 14ଟି ପ୍ରୋଟନ୍ ଏବଂ 14ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଅଛନ୍ତି। ସିଲିକନ୍ ଆଧୁନିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀର ତୃତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଅବସ୍ଥିତ। ସିଲିକନ୍ ଏକ ଉପଧାତୁ (metalloid), ଯାହା ଧାତୁ ଏବଂ ଅଧାତୁ ଉଭୟର ଗୁଣ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥାଏ। ଏହା ସେମିକଣ୍ଡକ୍ଟର ଭାବରେ ବହୁଳ ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।

Question 6: କେଉଁ ମୌଳିକର ସଂଯୋଜକ କକ୍ଷରେ ତିନୋଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସହିତ ସମୁଦାୟ ଦୂଇଟି କକ୍ଷ ଅଛି ?

Answer: ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଟି କେଉଁ ମୌଳିକର ସଂଯୋଜକ କକ୍ଷରେ ତିନୋଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସହିତ ସମୁଦାୟ ଦୁଇଟି କକ୍ଷ ଅଛି, ତାହା ଜାଣିବା ପାଇଁ ପଚରାଯାଇଛି। ଏହାର ଉତ୍ତର ହେଉଛି ବୋରନ୍ (Boron)। ବୋରନର ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ 5 ଅଟେ। ତେଣୁ ଏହାର ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନ୍ ବିନ୍ୟାସ 1s² 2s² 2p¹ ଅଟେ। ଏହାର ପ୍ରଥମ କକ୍ଷରେ ଦୁଇଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ (K କକ୍ଷ) ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ କକ୍ଷରେ ତିନୋଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ (L କକ୍ଷ) ଥାଏ। ଦ୍ୱିତୀୟ କକ୍ଷଟି ହେଉଛି ସଂଯୋଜକ କକ୍ଷ, ଯେଉଁଥିରେ ତିନୋଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଉପସ୍ଥିତ।

ଏହାକୁ ବୁଝିବା ପାଇଁ, ଆମେ କକ୍ଷ ଏବଂ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନ୍ ବିନ୍ୟାସ ବିଷୟରେ ଜାଣିବା ଦରକାର। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରମାଣୁରେ କେତେଗୋଟି କକ୍ଷ ଥାଏ ଏବଂ ସେହି କକ୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ କିପରି ସଜ୍ଜିତ ହୋଇ ରହିଥାନ୍ତି, ତାହା ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନ୍ ବିନ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ଜଣାପଡେ। ସଂଯୋଜକ କକ୍ଷ ହେଉଛି ସେହି କକ୍ଷ, ଯାହା ପରମାଣୁର ବାହାର ପଟେ ଥାଏ ଏବଂ ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ।

ବୋରନ୍ ପରି ଅନ୍ୟ ମୌଳିକମାନଙ୍କର ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନ୍ ବିନ୍ୟାସ ଦେଖି ଆମେ ସେମାନଙ୍କର କକ୍ଷ ସଂଖ୍ୟା ଏବଂ ସଂଯୋଜକ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟା ବିଷୟରେ ଜାଣିପାରିବା। ଏହି ଜ୍ଞାନ ଆମକୁ ମୌଳିକମାନଙ୍କର ରାସାୟନିକ ଗୁଣ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରତିକ୍ରିୟାଶୀଳତା ବୁଝିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ।

Question 7: କେଉଁ ମୌଳିକର ଦ୍ୱିତୀୟ କକ୍ଷରେ ପ୍ରଥମ କକ୍ଷରେ ଥିବା ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟାର ଦୁଇଗୁଣ ରହିଛି ?

Answer: ଦ୍ୱିତୀୟ କକ୍ଷରେ ପ୍ରଥମ କକ୍ଷରେ ଥିବା ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟାର ଦୁଇଗୁଣ ଥିବା ମୌଳିକ ହେଉଛି ବେରିଲିୟମ୍ (Beryllium)। ଏହା କିପରି କାମ କରେ ତାହା ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଗଲା:

1. ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ବିନ୍ୟାସ (Electron Configuration): ପ୍ରଥମ କକ୍ଷ (K କକ୍ଷ) ସର୍ବାଧିକ 2ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଧାରଣ କରିପାରେ। ବେରିଲିୟମର ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ 4 ଅଟେ, ଅର୍ଥାତ୍ ଏଥିରେ 4ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଅଛି।

2. କକ୍ଷରେ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ବଣ୍ଟନ: ବେରିଲିୟମର ପ୍ରଥମ କକ୍ଷରେ 2ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଥାଏ। ଦ୍ୱିତୀୟ କକ୍ଷ (L କକ୍ଷ)ରେ ଅବଶିଷ୍ଟ 2ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ରହିଥାଏ।

3. ସର୍ତ୍ତର ଯାଞ୍ଚ: ପ୍ରଶ୍ନ ଅନୁସାରେ, ଦ୍ୱିତୀୟ କକ୍ଷରେ ଥିବା ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରଥମ କକ୍ଷରେ ଥିବା ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟାର ଦୁଇଗୁଣ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ। କିନ୍ତୁ ବେରିଲିୟମ କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାହା ହେଉନାହିଁ।

4. ଉତ୍ତର: ପ୍ରଥମ କକ୍ଷରେ 2ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଥିବାବେଳେ ଦ୍ୱିତୀୟ କକ୍ଷରେ 4ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହି ସର୍ତ୍ତ କେବଳ କାର୍ବନ (Carbon) ପୂରଣ କରିଥାଏ। କାର୍ବନର ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ 6 ହୋଇଥିବାରୁ ଏହାର ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ବିନ୍ୟାସ 2, 4 ଅଟେ। ତେଣୁ କାର୍ବନର ଦ୍ୱିତୀୟ କକ୍ଷରେ ଥିବା ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟା, ପ୍ରଥମ କକ୍ଷରେ ଥିବା ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟାର ଦୁଇଗୁଣ ଅଟେ।

Question 8: ବୋରନ୍‌ର କେଉଁ ଧର୍ମଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀର ବୋରନ୍ ଥିବା ସ୍ତୟର ଅନ୍ୟ ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକର ଧମ ସହିତ ସମାନ ?

Answer: ବୋରନ୍‌ ଏକ ଉପଧାତୁ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହା ଧାତୁ ଏବଂ ଅଧାତୁ ଉଭୟର ଗୁଣ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥାଏ। ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀରେ ବୋରନ୍ ଯେଉଁ ସ୍ତମ୍ଭରେ ଅଛି, ସେହି ସ୍ତମ୍ଭର ଅନ୍ୟ ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଉପଧାତୁ ହୋଇଥିବାରୁ ସେମାନେ ସମାନ ଧର୍ମ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରନ୍ତି।

ଏହି ଧର୍ମଟି ହେଉଛି ଅର୍ଦ୍ଧବାହୀ (semiconductor) ଗୁଣ। ବୋରନ୍ ଏବଂ ଏହାର ସ୍ତମ୍ଭରେ ଥିବା ଅନ୍ୟ ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣ ଅବସ୍ଥାରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ର ସୁପରିବାହୀ ନୁହଁନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କିଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପରିସ୍ଥିତିରେ ସେମାନେ ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ ପରିବହନ କରିପାରନ୍ତି। ଏହି ଗୁଣ ଯୋଗୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ ଶିଳ୍ପରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।

ବୋରନ୍‌ର ଅନ୍ୟ କେତେକ ସାଧାରଣ ଗୁଣ ହେଉଛି:
ଉଚ୍ଚ ତରଳଣାଙ୍କ (High melting point)
ଉଚ୍ଚ ସ୍ଫୁଟନାଙ୍କ (High boiling point)
କଠିନ ଏବଂ ଭଙ୍ଗୁର (Hard and brittle)
ଅଧାତୁ ପରି ରସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା (Chemically reactive like nonmetals)

ବୋରନ୍‌ର ଏହି ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ ତାହାକୁ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀର ସେହି ସ୍ତମ୍ଭରେ ଥିବା ଅନ୍ୟ ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ସମାନ କରିଥାଏ।

Question 9: ଫ୍ଲୋରିନ ଗ୍ରୁପର ସମସ୍ତ ମୌଳିକର କେଉଁ ପ୍ରକୃତିଟି ସମାନ ?

Answer: ଫ୍ଲୋରିନ ଗ୍ରୁପ୍ (ଗ୍ରୁପ୍ 17) ହେଉଛି ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ। ଏହି ଗ୍ରୁପରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ମୌଳିକ ହାଲୋଜେନ୍ ଭାବରେ ଜଣା, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର କେତେକ ସାଧାରଣ ପ୍ରକୃତି ରହିଛି। ଫ୍ଲୋରିନ୍ (F), କ୍ଲୋରିନ୍ (Cl), ବ୍ରୋମିନ୍ (Br), ଆୟୋଡିନ୍ (I), ଏବଂ ଆଷ୍ଟାଟିନ୍ (At) ହେଉଛନ୍ତି ଏହି ଗ୍ରୁପର ମୁଖ୍ୟ ମୌଳିକ।
ଏହି ଗ୍ରୁପର ସମସ୍ତ ମୌଳିକର ବାହ୍ୟତମ କକ୍ଷରେ 7ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଥାଏ। ତେଣୁ, ସେମାନେ ଅନ୍ୟ ମୌଳିକ ସହିତ ସହଜରେ ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରି ଗୋଟିଏ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଗ୍ରହଣ କରି ଅଷ୍ଟକ ପୂରଣ କରିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି। ଏହି କାରଣରୁ, ହାଲୋଜେନ୍ ଗୁଡିକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାଶୀଳ ଅଟନ୍ତି।

ଏହି ଗ୍ରୁପର ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକ ନିମ୍ନଲିଖିତ ସମାନ ପ୍ରକୃତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରନ୍ତି:
1. ଉଚ୍ଚ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଋଣାତ୍ମକତା (High Electronegativity): ହାଲୋଜେନ୍ ଗୁଡ଼ିକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଋଣାତ୍ମକ ଅଟନ୍ତି, ଯାହା ଅର୍ଥ ଅନ୍ୟ ମୌଳିକଠାରୁ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଆକର୍ଷଣ କରିବାର ପ୍ରବୃତ୍ତି ସେମାନଙ୍କର ଅଧିକ।
2. ପ୍ରତିକ୍ରିୟାଶୀଳତା (Reactivity): ସେମାନଙ୍କର ବାହ୍ୟତମ କକ୍ଷରେ 7ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଥିବାରୁ, ସେମାନେ ସହଜରେ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଗ୍ରହଣ କରିପାରନ୍ତି ଏବଂ ଅନ୍ୟ ମୌଳିକ ସହିତ ଶୀଘ୍ର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରନ୍ତି। ଫ୍ଲୋରିନ୍ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାଶୀଳ ଏବଂ ଆଷ୍ଟାଟିନ୍ ସବୁଠାରୁ କମ୍।
3. ଅଣଧାତୁ ପ୍ରକୃତି (Non-metallic Nature): ଏହି ଗ୍ରୁପର ସମସ୍ତ ମୌଳିକ ଅଣଧାତୁ ଅଟନ୍ତି। ସେମାନେ ଉତ୍ତାପ ଏବଂ ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ର କୁପରିବାହୀ ଅଟନ୍ତି।
4. ରଙ୍ଗୀନ (Colored): ଏହି ଗ୍ରୁପର ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣତଃ ରଙ୍ଗୀନ ହୋଇଥାନ୍ତି। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଫ୍ଲୋରିନ୍ ହାଲୁକା ହଳଦିଆ, କ୍ଲୋରିନ୍ ସବୁଜ-ହଳଦିଆ, ବ୍ରୋମିନ୍ ଲାଲ୍-ବାଦାମୀ ଏବଂ ଆୟୋଡିନ୍ ବାଇଗଣୀ ରଙ୍ଗର ହୋଇଥାଏ।
5. ଦ୍ୱିପରମାଣୁକ ଅଣୁ (Diatomic Molecules): ହାଲୋଜେନ୍ ଗୁଡ଼ିକ ସର୍ବଦା ଦୁଇଟି ପରମାଣୁ ଏକାଠି ହୋଇ ଅଣୁ ଗଠନ କରନ୍ତି, ଯେପରିକି F2, Cl2, Br2, I2 ।

Question 10: ଗୋଟିଏ ପରମାଣୁର ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂରଚନା ହେଉଛି 2,8,7 । ଏହି ମୌଳିକର ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ କେତେ ?

Answer: ଏକ ପରମାଣୁର ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂରଚନା 2, 8, 7 ହୋଇଥିଲେ, ତାହାର ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ପାଇଁ, ଆମେ ସେହି ପରମାଣୁରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟାକୁ ଯୋଡ଼ିବା।
ଏଠାରେ, ପ୍ରଥମ କକ୍ଷରେ 2 ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍, ଦ୍ୱିତୀୟ କକ୍ଷରେ 8 ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍, ଏବଂ ତୃତୀୟ କକ୍ଷରେ 7 ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଅଛନ୍ତି।
ଏଣୁ, ମୋଟ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟା ହେଉଛି: 2 + 8 + 7 = 17
ଯେହେତୁ ଏକ ନିରପେକ୍ଷ ପରମାଣୁରେ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରୋଟନ୍ ସଂଖ୍ୟା ସହିତ ସମାନ, ତେଣୁ ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ ମଧ୍ୟ 17 ହେବ। ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ ହେଉଛି ଏକ ମୌଳିକର ପରିଚୟ, ଯାହା ତାହାର ପ୍ରୋଟନ୍ ସଂଖ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥିର କରାଯାଏ।
ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଲେ, ଯଦି ଏକ ପରମାଣୁର ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂରଚନା 2, 8, 7 ହୁଏ, ତେବେ ତାର ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ ହେଉଛି 17। ଏହି ମୌଳିକଟି ହେଉଛି କ୍ଲୋରିନ୍ (Chlorine)। କ୍ଲୋରିନ୍ ହେଉଛି ହାଲୋଜେନ୍ ଗ୍ରୁପର ଏକ ସଦସ୍ୟ ଏବଂ ଏହା ଅନେକ ଯୌଗିକରେ ଦେଖାଯାଏ। ଏହାର ବ୍ୟବହାର ଜୀବାଣୁ ନାଶକ ଭାବରେ, ପାଣି ବିଶୋଧନରେ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ରସାୟନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ କରାଯାଏ।

Question 11: ଗୋଟିଏ ପରମାଣୁର ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂରଚନା ହେଉଛି 2,8,7 । ଏହା ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା କେଉଁ ମୌଳିକର ରାସାୟନିକ ପ୍ରକୃତି ସହ ସାମଞ୍ଜଦ୍ୟ ରହିବ ? (ବନ୍ଧନୀ ମଧ୍ୟରେ ମୋଳିକର ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ ଦିଆଯାଇଛି) P (15) N (7) F (9) Ar (18)

Answer: ପ୍ରଦତ୍ତ ପରମାଣୁର ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂରଚନା ହେଉଛି 2, 8, 7। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି, ଏହି ପରମାଣୁର ପ୍ରଥମ କକ୍ଷରେ 2ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍, ଦ୍ୱିତୀୟ କକ୍ଷରେ 8ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଏବଂ ତୃତୀୟ ତଥା ବାହ୍ୟତମ କକ୍ଷରେ 7ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଅଛି। ଯେଉଁ ମୌଳିକର ବାହ୍ୟତମ କକ୍ଷରେ 7ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଥାଏ, ତାହା ହେଉଛି ହାଲୋଜେନ୍ ଗ୍ରୁପ୍ (ଗ୍ରୁପ୍ 17)ର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଫ୍ଲୋରିନ୍ (F), ଯାହାର ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ 9, ତାହାର ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂରଚନା ହେଉଛି 2, 7। ତେଣୁ, ଏହାର ରାସାୟନିକ ପ୍ରକୃତି ପ୍ରଦତ୍ତ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂରଚନା ସହିତ ସମାନ ହେବ। ଅନ୍ୟ ବିକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ଯଥା: P (15)ର ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂରଚନା 2, 8, 5; N (7)ର 2, 5; ଏବଂ Ar (18)ର 2, 8, 8। ଏହି ସଂରଚନାଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଦତ୍ତ ସଂରଚନା ସହିତ ମେଳ ଖାଉ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ସଠିକ୍ ଉତ୍ତର ହେଉଛି F (9), କାରଣ ଉଭୟଙ୍କର ବାହ୍ୟତମ କକ୍ଷରେ 7ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ରହିଛି, ଯାହା ସେମାନଙ୍କୁ ସମାନ ରାସାୟନିକ ଗୁଣ ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ। ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀରେ ଗୋଟିଏ ଗ୍ରୁପରେ ଥିବା ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକର ରାସାୟନିକ ଗୁଣ ସମାନ ହୋଇଥାଏ କାରଣ ସେମାନଙ୍କର ବାହ୍ୟତମ କକ୍ଷରେ ଥିବା ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟା ସମାନ ଥାଏ। ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂରଚନା 2,8,7 ଥିବା ମୌଳିକଟି ଗୋଟିଏ ହାଲୋଜେନ୍ ଏବଂ ଏହା ଫ୍ଲୋରିନ୍ ସହିତ ସମାନ ରାସାୟନିକ ପ୍ରକୃତି ଦେଖାଇବ।

Question 12: ଅକ୍ଷିଜେନ (ପରମାଣ୍ଡ କ୍ରମାଙ୍କ ୫) ଏବଂ ସଲ୍‌ଫର (ପରମାଣ୍ଡ୍ କ୍ରମାଙ୍କ 16) ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀର ଗ୍ରପ 16 ର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ଏହି ଦୁଇଟି ମୌଳିକର ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂରଚନା ଲେଖା ଏ ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ଅଧିକ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବିଯୁକ୍ତାତ୍ଜ ? କାହିଁକି ?

Answer: ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀର ଗ୍ରୁପ୍ 16 ରେ ଅକ୍ସିଜେନ୍ (ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ 8) ଏବଂ ସଲଫର୍ (ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ 16) ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଏହି ଦୁଇଟି ମୌଳିକର ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂରଚନା ଏବଂ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଋଣାତ୍ମକତା ବିଷୟରେ ଏଠାରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଛି।

ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂରଚନା:
ଅକ୍ସିଜେନ୍ (O): ଅକ୍ସିଜେନର ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ 8 ଅଟେ। ଏହାର ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂରଚନା ହେଉଛି 1s² 2s² 2p⁴ । ଅର୍ଥାତ୍, ଏହାର ପ୍ରଥମ ଶକ୍ତି ସ୍ତରରେ 2 ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ ଶକ୍ତି ସ୍ତରରେ 6 ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଅଛି (2sରେ 2ଟି ଏବଂ 2pରେ 4ଟି)। ଏହାର ବାହ୍ୟତମ କକ୍ଷରେ 6ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଥିବାରୁ ଏହା ଗ୍ରୁପ୍ 16ର ଅଟେ।
ସଲଫର୍ (S): ସଲଫରର ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ 16 ଅଟେ। ଏହାର ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂରଚନା ହେଉଛି 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁴ । ଅର୍ଥାତ୍, ଏହାର ପ୍ରଥମ ଶକ୍ତି ସ୍ତରରେ 2 ଟି, ଦ୍ୱିତୀୟ ଶକ୍ତି ସ୍ତରରେ 8 ଟି (2sରେ 2ଟି ଏବଂ 2pରେ 6ଟି) ଏବଂ ତୃତୀୟ ଶକ୍ତି ସ୍ତରରେ 6 ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଅଛି (3sରେ 2ଟି ଏବଂ 3pରେ 4ଟି)। ସଲଫରର ବାହ୍ୟତମ କକ୍ଷରେ ମଧ୍ୟ 6ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଥିବାରୁ ଏହା ଗ୍ରୁପ୍ 16ରେ ଅବସ୍ଥିତ।

ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଋଣାତ୍ମକତା (Electronegativity):
ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଋଣାତ୍ମକତା ହେଉଛି ଏକ ରାସାୟନିକ ଯୌଗିକରେ ଥିବା ଏକ ପରମାଣୁର ଅନ୍ୟ ପରମାଣୁଠାରୁ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଆକର୍ଷଣ କରିବାର କ୍ଷମତା। ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀରେ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଋଣାତ୍ମକତା ବାମରୁ ଡାହାଣକୁ ବଢ଼ିଥାଏ ଏବଂ ଉପରୁ ତଳକୁ କମିଥାଏ।

ଅକ୍ସିଜେନ୍ ସଲଫର୍ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଋଣାତ୍ମକ ଅଟେ। ଏହାର କାରଣଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି:

1.  ପରମାଣୁ ଆକାର: ଅକ୍ସିଜେନର ପରମାଣୁ ଆକାର ସଲଫର୍ ଠାରୁ ଛୋଟ। ଛୋଟ ଆକାର ହେତୁ, ଅକ୍ସିଜେନର ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସ୍ ବାହ୍ୟତମ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ଆକର୍ଷଣ କରିଥାଏ।
2.  ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟର୍ ଚାର୍ଜ୍: ଅକ୍ସିଜେନର ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସ୍ ସଲଫର୍ ତୁଳନାରେ କମ୍ ପ୍ରୋଟନ୍ ଧାରଣ କରିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହାର ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ଗୁଡ଼ିକ ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସ୍ ନିକଟରେ ଥାଆନ୍ତି। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ଅକ୍ସିଜେନ୍ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାବରେ ଆକର୍ଷଣ କରିଥାଏ।
3.  ଶକ୍ତି ସ୍ତର: ଅକ୍ସିଜେନ୍ର ବାହ୍ୟତମ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଦ୍ୱିତୀୟ ଶକ୍ତି ସ୍ତରରେ ଥାଆନ୍ତି, ଯାହା ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସ୍ ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ସଲଫରର ବାହ୍ୟତମ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ତୃତୀୟ ଶକ୍ତି ସ୍ତରରେ ଥାଆନ୍ତି, ଯାହା ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସ୍ଠାରୁ ଦୂରରେ ଥାଏ। ତେଣୁ, ଅକ୍ସିଜେନ୍ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍କୁ ଅଧିକ ସହଜରେ ଆକର୍ଷଣ କରିପାରେ।

ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବାକୁ ଗଲେ, ଅକ୍ସିଜେନ୍ ଏବଂ ସଲଫର୍ ଉଭୟ ଗ୍ରୁପ୍ 16ର ଅଟନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଅକ୍ସିଜେନ୍ ସଲଫର୍ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଋଣାତ୍ମକ ଅଟେ। ଏହାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ହେଉଛି ଏହାର ଛୋଟ ପରମାଣୁ ଆକାର ଏବଂ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ଗୁଡ଼ିକର ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସ୍ ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥାନ।

ବ୍ୟବହାରିକ ଉଦାହରଣ:
ଜଳ ଅଣୁ (H₂O) ରେ, ଅକ୍ସିଜେନ୍ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଋଣାତ୍ମକ ହୋଇଥିବାରୁ, ଅକ୍ସିଜେନ୍ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ଠାରୁ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍କୁ ଅଧିକ ଆକର୍ଷଣ କରିଥାଏ। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ଅକ୍ସିଜେନ୍ ଉପରେ ଆଂଶିକ ଋଣାତ୍ମକ ଚାର୍ଜ୍ (δ-) ଏବଂ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଉପରେ ଆଂଶିକ ଧନାତ୍ମକ ଚାର୍ଜ୍ (δ+) ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ଏହି କାରଣରୁ ଜଳ ଏକ ଧ୍ରୁବୀୟ ଅଣୁ (polar molecule) ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ ଏବଂ ଏହାର ଅନେକ ବିଶେଷ ଗୁଣ ରହିଛି।
ସଲଫ୍ୟୁରିକ୍ ଏସିଡ୍ (H₂SO₄) ରେ, ଅକ୍ସିଜେନ୍ ସଲଫର୍ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଋଣାତ୍ମକ ହୋଇଥିବାରୁ, ଏହା ସଲଫର୍ଠାରୁ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍କୁ ଅଧିକ ଆକର୍ଷଣ କରିଥାଏ। ଏହା ଯୋଗୁଁ ସଲଫ୍ୟୁରିକ୍ ଏସିଡ୍ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏସିଡ୍ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ।
ଜୈବିକ ଯୌଗିକମାନଙ୍କରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅକ୍ସିଜେନ୍ ଏବଂ ସଲଫର୍ ଉଭୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥାଆନ୍ତି, ଅକ୍ସିଜେନ୍ ସର୍ବଦା ଅଧିକ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଋଣାତ୍ମକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ ଏବଂ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଆକର୍ଷଣ କରିବାରେ ପ୍ରାଥମିକତା ପାଇଥାଏ।

Question 13: ଏକ ପରମାଣୁର ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂରଚନା, ଏହି ପରମାଣୁର ଆଧୁନିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀରେ ଅବସ୍ଥିତି ସହିତ କ’ଣ ସଂପର୍କ ରହିଛି ?

Answer: ଏକ ପରମାଣୁର ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂରଚନା ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀରେ ଏହାର ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହାକୁ ବୁଝିବା ପାଇଁ, ଆମକୁ କେତେକ ମୌଳିକ ଧାରଣାକୁ ବୁଝିବାକୁ ପଡିବ।
ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂରଚନା (Electronic Configuration): ଏକ ପରମାଣୁର ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂରଚନା କହିଲେ ପରମାଣୁର ବିଭିନ୍ନ କକ୍ଷ (shells) ଏବଂ ଉପକକ୍ଷ (subshells)ରେ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ଗୁଡ଼ିକ କିପରି ସଜ୍ଜିତ ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି ତାହାକୁ ବୁଝାଏ। ପ୍ରତ୍ୟେକ କକ୍ଷ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସଂଖ୍ୟକ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଧାରଣ କରିପାରେ, ଯାହା 2n2 ସୂତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ (ଏଠାରେ n ହେଉଛି କକ୍ଷ ସଂଖ୍ୟା)। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ପ୍ରଥମ କକ୍ଷ (K) 2ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍, ଦ୍ୱିତୀୟ କକ୍ଷ (L) 8ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଏବଂ ତୃତୀୟ କକ୍ଷ (M) 18ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଧାରଣ କରିପାରେ।
ଯୋଜ୍ୟତା ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ (Valence Electrons): ଏକ ପରମାଣୁର ବାହ୍ୟତମ କକ୍ଷରେ ଥିବା ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ଯୋଜ୍ୟତା ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ କୁହାଯାଏ। ଏହି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ଗୁଡ଼ିକ ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ମୌଳିକର ରାସାୟନିକ ଗୁଣ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରନ୍ତି।
ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀ (Periodic Table): ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀ ହେଉଛି ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକର ଏକ ସୁସଂଗଠିତ ଢାଞ୍ଚା, ଯାହା ସେମାନଙ୍କର ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ (atomic number) ଏବଂ ରାସାୟନିକ ଗୁଣ ଅନୁସାରେ ସଜାଯାଇଛି। ଏଥିରେ 18ଟି ଗ୍ରୁପ୍ (vertical columns) ଏବଂ 7ଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟ (horizontal rows) ରହିଛି।

ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀରେ ସ୍ଥାନ ଏବଂ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂରଚନା ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ:

1.  ଗ୍ରୁପ୍ (Groups): ଗୋଟିଏ ଗ୍ରୁପ୍ରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ମୌଳିକର ବାହ୍ୟତମ କକ୍ଷରେ ସମାନ ସଂଖ୍ୟକ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଥାଏ, ଯାହା ସେମାନଙ୍କର ରାସାୟନିକ ଗୁଣକୁ ସମାନ କରିଥାଏ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଗ୍ରୁପ୍ 1 (କ୍ଷାର ଧାତୁ)ରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ମୌଳିକର ବାହ୍ୟତମ କକ୍ଷରେ ଗୋଟିଏ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଥାଏ। ସେହିପରି, ଗ୍ରୁପ୍ 17 (ହାଲୋଜେନ୍)ରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ମୌଳିକର ବାହ୍ୟତମ କକ୍ଷରେ 7ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଥାଏ।

2.  ପର୍ଯ୍ୟାୟ (Periods): ଗୋଟିଏ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଥିବା ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକର ପରମାଣୁରେ ସମାନ ସଂଖ୍ୟକ କକ୍ଷ ଥାଏ। ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀରେ ବାମରୁ ଡାହାଣକୁ ଗଲେ ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ ବଢ଼ିବା ସହିତ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟ ବଢ଼ିଥାଏ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଏକ ନୂତନ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ କକ୍ଷ ପୂରଣ ହେବା ସହିତ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଦ୍ୱିତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଥିବା ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକର (Li, Be, B, C, N, O, F, Ne) ପରମାଣୁରେ ଦୁଇଟି କକ୍ଷ (K ଏବଂ L) ଥାଏ।

ପଦକ୍ଷେପ ଅନୁସାରେ ବୁଝିବା (Step-by-step process):

1.  ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ ଜାଣିବା: ପ୍ରଥମେ, ଆପଣ ଯେଉଁ ମୌଳିକ ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତାହାର ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ (atomic number) ଜାଣନ୍ତୁ। ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ ହେଉଛି ପରମାଣୁର ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସ୍ରେ ଥିବା ପ୍ରୋଟୋନ୍ର ସଂଖ୍ୟା, ଯାହା ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟା ସହିତ ସମାନ।

2.  ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂରଚନା ଲେଖିବା: ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କକୁ ଆଧାର କରି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂରଚନା ଲେଖନ୍ତୁ। ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ଗୁଡ଼ିକୁ କକ୍ଷ ଏବଂ ଉପକକ୍ଷରେ କ୍ରମାନ୍ୱୟରେ ଭର୍ତ୍ତି କରନ୍ତୁ। ମନେରଖନ୍ତୁ ଯେ ପ୍ରଥମ କକ୍ଷରେ 2ଟି, ଦ୍ୱିତୀୟ କକ୍ଷରେ 8ଟି ଏବଂ ତୃତୀୟ କକ୍ଷରେ 18ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ରହିପାରିବେ।

3.  ଯୋଜ୍ୟତା ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା: ବାହ୍ୟତମ କକ୍ଷରେ ଥିବା ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟା ଗଣନା କରନ୍ତୁ। ଏହା ହେଉଛି ଯୋଜ୍ୟତା ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟା।

4.  ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀରେ ସ୍ଥାନ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା:
ଯୋଜ୍ୟତା ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟାକୁ ଆଧାର କରି ଗ୍ରୁପ୍ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରନ୍ତୁ।
ପରମାଣୁରେ ଥିବା କକ୍ଷ ସଂଖ୍ୟାକୁ ଆଧାର କରି ପର୍ଯ୍ୟାୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରନ୍ତୁ।

Question 14: ଆଧୁନିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀରେ କ୍ୟାଲ୍‌ସିୟମ୍ (ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ 20)ର ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକର ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ ହେଉଛି (12, 19, 21 ଏବଂ 38)। ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁ ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକର ଭୌତିକ ଓ ରାସାୟନିକ ପ୍ରକୃତିରେ କ୍ୟାଲସିୟମ ସହିତ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ରହିଛି

Answer: ଆଧୁନିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀରେ କ୍ୟାଲସିୟମର ଆଖପାଖରେ ଥିବା ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକର (ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ 12, 19, 21 ଏବଂ 38) ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଗୁଡ଼ିକର ଭୌତିକ ଓ ରାସାୟନିକ ପ୍ରକୃତି କ୍ୟାଲସିୟମ ସହିତ ସମାନ, ତାହା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ପାଇଁ, ଆମକୁ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀର ଗଠନ ଏବଂ ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକର ଧର୍ମ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବାକୁ ହେବ।

ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀର ଗଠନ ଓ ମୌଳିକର ଧର୍ମ:
ଗ୍ରୁପ୍ (Group): ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀରେ ଉଭୟ ଉପରୁ ତଳକୁ ଥିବା ସ୍ତମ୍ଭକୁ ଗ୍ରୁପ୍ କୁହାଯାଏ। ଗୋଟିଏ ଗ୍ରୁପ୍‌ରେ ଥିବା ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକର ବାହ୍ୟତମ କକ୍ଷରେ ସମାନ ସଂଖ୍ୟକ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନ୍ ଥାଏ, ଯାହା ସେମାନଙ୍କର ରାସାୟନିକ ଧର୍ମକୁ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରେ।
ପର୍ଯ୍ୟାୟ (Period): ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀରେ ବାମରୁ ଡାହାଣକୁ ଥିବା ସ୍ତରକୁ ପର୍ଯ୍ୟାୟ କୁହାଯାଏ। ଗୋଟିଏ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଥିବା ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକର କକ୍ଷ ସଂଖ୍ୟା ସମାନ ଥାଏ, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କର ରାସାୟନିକ ଧର୍ମ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ।

କ୍ୟାଲସିୟମ (Ca) ଏବଂ ଏହାର ଆଖପାଖ ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକ:

କ୍ୟାଲସିୟମର ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ ହେଉଛି 20। ଏହାର ବୈଦ୍ୟୁତିକ ବିନ୍ୟାସ (electronic configuration) ହେଉଛି 2, 8, 8, 2। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଏହାର ବାହ୍ୟତମ କକ୍ଷରେ 2ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନ୍ ଅଛି। ଏଣୁ, କ୍ୟାଲସିୟମ ଗ୍ରୁପ୍ 2ରେ ଅବସ୍ଥିତ।

ବର୍ତ୍ତମାନ, ଆମେ ଅନ୍ୟ ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକର ସ୍ଥିତି ଏବଂ ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିବା:

1.  ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍ (Magnesium, Mg): ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ 12, ବୈଦ୍ୟୁତିକ ବିନ୍ୟାସ 2, 8, 2। ଏହା କ୍ୟାଲସିୟମ ପରି ଗ୍ରୁପ୍ 2ରେ ଅଛି ଏବଂ ଏହାର ବାହ୍ୟତମ କକ୍ଷରେ 2ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନ୍ ଅଛି। ତେଣୁ, ଏହାର ରାସାୟନିକ ଧର୍ମ କ୍ୟାଲସିୟମ ସହିତ ସମାନ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଛି।
2.  ପୋଟାସିୟମ୍ (Potassium, K): ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ 19, ବୈଦ୍ୟୁତିକ ବିନ୍ୟାସ 2, 8, 8, 1। ଏହା ଗ୍ରୁପ୍ 1ରେ ଅଛି ଏବଂ ଏହାର ବାହ୍ୟତମ କକ୍ଷରେ 1ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନ୍ ଅଛି। ତେଣୁ, ଏହାର ରାସାୟନିକ ଧର୍ମ କ୍ୟାଲସିୟମଠାରୁ ଭିନ୍ନ ହେବ।
3.  ସ୍କାଣ୍ଡିୟମ୍ (Scandium, Sc): ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ 21, ବୈଦ୍ୟୁତିକ ବିନ୍ୟାସ 2, 8, 9, 2। ସ୍କାଣ୍ଡିୟମ୍ ଏକ ଟ୍ରାନଜିସନ୍ ଧାତୁ (transition metal) ଏବଂ ଏହାର ରାସାୟନିକ ଧର୍ମ କ୍ୟାଲସିୟମଠାରୁ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ।
4.  ଷ୍ଟ୍ରୋନ୍ସିୟମ୍ (Strontium, Sr): ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ 38, ବୈଦ୍ୟୁତିକ ବିନ୍ୟାସ 2, 8, 18, 8, 2। ଷ୍ଟ୍ରୋନ୍ସିୟମ୍ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରୁପ୍ 2ରେ ଅଛି ଏବଂ ଏହାର ବାହ୍ୟତମ କକ୍ଷରେ 2ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନ୍ ଅଛି। ତେଣୁ, ଏହାର ରାସାୟନିକ ଧର୍ମ କ୍ୟାଲସିୟମ ସହିତ ସମାନ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଛି।

ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ଥିବା ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକ:

ଉପରୋକ୍ତ ଆଲୋଚନା ଅନୁସାରେ, ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍ (Mg) ଏବଂ ଷ୍ଟ୍ରୋନ୍ସିୟମ୍ (Sr)ର ରାସାୟନିକ ଧର୍ମ କ୍ୟାଲସିୟମ ସହିତ ସମାନ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଧିକ, କାରଣ ଏହି ତିନୋଟି ମୌଳିକ ଗୋଟିଏ ଗ୍ରୁପ୍ (ଗ୍ରୁପ୍ 2)ରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ବାହ୍ୟତମ କକ୍ଷରେ ସମାନ ସଂଖ୍ୟକ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନ୍ (2ଟି) ରହିଛି। ଗୋଟିଏ ଗ୍ରୁପ୍‌ରେ ଥିବା ହେତୁ ସେମାନଙ୍କର ଯୋଜ୍ୟତା ସମାନ ହୋଇଥାଏ।

ଏହି ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକର ଅନ୍ୟ କେତେକ ସାଧାରଣ ଧର୍ମ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଅଟେ:
ଏଗୁଡ଼ିକ ସମସ୍ତେ ଧାତୁ (metals) ଅଟନ୍ତି।
ଏଗୁଡ଼ିକ ଉତ୍ତାପ ଏବଂ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସୁପରିବାହୀ ଅଟନ୍ତି।
ଏଗୁଡ଼ିକ ଅମ୍ଳଜାନ ସହିତ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରି ଅକ୍ସାଇଡ୍ (oxides) ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି।
ଏଗୁଡ଼ିକ ହାଇଡ୍ରୋକ୍ଲୋରିକ୍ ଏସିଡ୍ (hydrochloric acid) ସହିତ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରି ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଗ୍ୟାସ୍ (hydrogen gas) ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି।

Question 15: ମେଣ୍ଡେଲିଫଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀ ଏବଂ ଆଧୁନିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ଏବଂ ପ୍ରଭେଦର ଏକ ତୁଳନାତ୍ମକ ବିବରଣୀ ଦିଆ ।

Answer: ମେଣ୍ଡେଲିଫଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀ ଏବଂ ଆଧୁନିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ଏବଂ ପ୍ରଭେଦର ଏକ ତୁଳନାତ୍ମକ ବିବରଣୀ:
ମେଣ୍ଡେଲିଫଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀ (Mendeleev’s Periodic Table) ହେଉଛି ଋଷୀୟ ରସାୟନ ବିଜ୍ଞାନୀ ଦିମିତ୍ରି ମେଣ୍ଡେଲିଫଙ୍କ ଦ୍ୱାରା 1869 ମସିହାରେ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଏକ ସାରଣୀ। ଏହି ସାରଣୀରେ ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକୁ ସେମାନଙ୍କର ପାରମାଣବିକ ବସ୍ତୁତ୍ୱ (atomic weight) ଅନୁସାରେ ସଜାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ସମାନ ରାସାୟନିକ ଗୁଣ ଥିବା ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକୁ ଏକାଠି ରଖାଯାଇଥିଲା। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଆଧୁନିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀ (Modern Periodic Table) ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକୁ ସେମାନଙ୍କର ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ (atomic number) ଅନୁସାରେ ସଜାଇଥାଏ।
ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ:
*   ଉଭୟ ସାରଣୀ ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକର ଗୁଣ (properties) ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମ୍ପର୍କକୁ ଦର୍ଶାଇଥାଏ।
*   ଉଭୟ ସାରଣୀରେ, ସମାନ ରାସାୟନିକ ଗୁଣ ଥିବା ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକୁ ଏକାଠି ରଖାଯାଇଛି।
*   ମେଣ୍ଡେଲିଫଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀ, ଆଧୁନିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀର ବିକାଶ ପାଇଁ ଏକ ମୂଳଦୁଆ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲା।
ପ୍ରଭେଦ:
*   ମେଣ୍ଡେଲିଫଙ୍କ ସାରଣୀ ପାରମାଣବିକ ବସ୍ତୁତ୍ୱ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଆଧୁନିକ ସାରଣୀ ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ ଉପରେ ଆଧାରିତ।
*   ଆଧୁନିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀରେ 18ଟି ଗ୍ରୁପ୍ (group) ଓ 7ଟି ପିରିୟଡ୍ (period) ଅଛି, କିନ୍ତୁ ମେଣ୍ଡେଲିଫଙ୍କ ସାରଣୀରେ ଏହି ସଂଖ୍ୟା ଭିନ୍ନ ଥିଲା।
*   ମେଣ୍ଡେଲିଫଙ୍କ ସାରଣୀରେ କେତେକ ସ୍ଥାନ ଖାଲି ରଖାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ନୂଆ ମୌଳିକ ଆବିଷ୍କାର ହେବାର ସୂଚନା ଦେଉଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଆଧୁନିକ ସାରଣୀରେ ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନ ପୂରଣ ହୋଇଛି।
*   ମେଣ୍ଡେଲିଫଙ୍କ ସାରଣୀରେ ଆଇସୋଟୋପ୍ (isotopes) ପାଇଁ କୌଣସି ସ୍ଥାନ ନଥିଲା, କାରଣ ସେଗୁଡ଼ିକର ପାରମାଣବିକ ବସ୍ତୁତ୍ୱ ଭିନ୍ନ। କିନ୍ତୁ ଆଧୁନିକ ସାରଣୀରେ ଆଇସୋଟୋପ୍ଗୁଡ଼ିକର ସ୍ଥାନ ସ୍ଥିର କରାଯାଇଛି।
*   ମେଣ୍ଡେଲିଫଙ୍କ ସାରଣୀରେ କେତେକ ମୌଳିକର ସ୍ଥାନ ସେମାନଙ୍କର ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ସଠିକ୍ ନଥିଲା। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ହାଇଡ୍ରୋଜେନର ସ୍ଥାନ ସ୍ଥିର ନଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଆଧୁନିକ ସାରଣୀରେ ଏହି ସମସ୍ୟା ସୁଧାରା ଯାଇଛି।
ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବାକୁ ଗଲେ, ମେଣ୍ଡେଲିଫଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀ ରସାୟନ ବିଜ୍ଞାନରେ ଏକ ବଡ଼ ଅବଦାନ ଥିଲା ଏବଂ ଏହା ଆଧୁନିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀର ବିକାଶ ପାଇଁ ମାର୍ଗ ପ୍ରଶସ୍ତ କରିଥିଲା। ଆଧୁନିକ ସାରଣୀ ମେଣ୍ଡେଲିଫଙ୍କ ସାରଣୀର ତ୍ରୁଟିଗୁଡ଼ିକୁ ସୁଧାରିବା ସହିତ ଅଧିକ ସଠିକ୍ ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ।